zwykła czcionka większa czcionka drukuj
szukaj

Dramat bardzo dyskursywny

Dyskurs to pojęcie bardzo modne, często używane zarówno w debacie publicznej, jak i w rozprawach teoretycznych. Problem polega na tym, że większość nie potrafi precyzyjnie określić, czym ów dyskurs jest. A jak opisać specyfikę dyskursu w dramacie?

Pierwsze wydanie książki "Dyskurs, postać i płeć w dramacie" przypadło na rok 2002. Jak piszą autorzy we wstępie, nakład z półek księgarskich znikał powoli, ale po kilku latach sytuacja się zmieniła. Egzemplarz, który mam przed sobą, został wydany w roku 2009. Warto przywołać fragment z początkowych kart książki, który niejako wyjaśnia powodzenie publikacji: "dramat jako rodzaj sztuki wydostał się wreszcie z zabójczej próżni między badaniami literaturoznawczymi i teatrologicznymi, w którą w latach sześćdziesiątych strąciła go teatrologia, rozwijająca się dynamicznie jako nowa dyscyplina naukowa i akademicka"1.

Książka autorstwa Wojciecha Balucha, Małgorzaty Sugiery i Joanny Zając bez wątpienia gromadzi w sobie treści interdyscyplinarne. Odznacza się przejrzystą, uporządkowaną kompozycją. Podzielona na trzy części, ogniskuje swoją treść na trzech zagadnieniach: dyskursie w dramacie, postaci w dramacie i płci w dramacie. Stanowi ciekawą i erudycyjną rozprawę, w której łączą się m.in.: teatrologia, semiotyka, lingwistyka kulturowa, teorie genderowe.

Dyskurs, postać i płeć w dramacie W. BALUCH M. SUGIERA J. ZAJĄC

Autorzy książki "Dyskurs, postać i płeć w dramacie" stwierdzają oczywiście, że podanie jednorodnej definicji jest niemożliwe, ale rzetelnie analizują różne spojrzenia na to zagadnienie. I tak poznajemy poglądy na dyskurs wielu badaczy, m.in. Foucaulta, Proppa, Benveniste'a.

W wyodrębnianiu cech specyficznych dyskursu dramatycznego autorzy powołują się na pracę Manfreda Pfistera ("Das Drama: Teorie und Analyse"), który dowodzi, że "fundamentalna dla konstrukcji fabuły dramatycznej kategoria konfliktu wewnątrz świata przedstawionego zastąpiona zostaje zagadnieniem bezpośredniej konfrontacji odbiorcy z akcją, która rozwija się bez mediacji narratora"2. Zdaniem Pfistera kategorie dramatu antycznego, w którym królują katharsis i hamatria, nie przystają do współczesnej praktyki teatralnej. Tym odznacza się owa publikacja: szukaniem nowych metodologii, przedstawianiem nowatorskich rozwiązań i spojrzeń na dramat.

Obrazowaniu teorii służą dodatkowo przytaczane fragmenty sztuk teatralnych i ich dogłębna analiza, m.in. "Straconych zachodów miłości" Szekspira, "Białego małżeństwa" Różewicza, "Płatonowa" Czechowa. Co ciekawe, "Białe małżeństwo" analizowane jest trzykrotnie: ze względu na zagadnienie dyskursu, postaci i płci. Przykłady i konkretyzacja występują na końcu każdego rozdziału i na nie przekłada się teoretyczna materia.

Niezwykle interesujące są rozważania o płci dramatu. Okazuje się, że korzenie współczesnego rozumienia postaci w kontekście płci sięgają już antyku, a jednak, jak stwierdzają autorzy, "dramat okazał się ostatnią dziedziną literatury analizowaną w perspektywie feministycznych teorii"3. Przywołanie ikon gender studies, S. de Beauvoir i J. Butler, wyjaśniają rozgraniczenie płci biologicznej i kulturowej.

"Dyskurs, postać i płeć w dramacie" jest pozycją niezbędną w biblioteczce tych, którzy zajmują się współczesnym dramatem, treścią i symbolami, do jakich się odnosi. A wszystkim zainteresowanym oferuje wiedzę ujętą z tak wielu różnych stron, że staje się kompendium wytrawnego humanisty.

Marta Wąsik
Teatralia Wrocław
27 grudnia 2010

1 Baluch W., Sugiera M., Zając J., Dyskurs, postać i płeć w dramacie, Kraków 2009, s. 7.

2 Tamże, s. 37.

3 Tamże, s. 365.

Wojciech Baluch, Małgorzata Sugiera, Joanna Zając
"Dyskurs, postać i płeć w dramacie"
seria: Interpretacje dramatu
Wydawnictwo Księgarni Akademickiej

© "teatralia" internetowy magazyn teatralny 2008 | kontakt: | projekt i administracja strony: | projekt logo:
SITEMAP