zwykła czcionka większa czcionka drukuj
szukaj

Ibsen współczesny?

Henrika Ibsena zalicza się do grona najwybitniejszych postaci literatury światowej. Norweski dramatopisarz uważany za ojca współczesnego dramatu, bez wątpienia odegrał kluczową rolę w przełomie intelektualnej myśli w Europie. Jednak klasyfikacja jego dorobku wciąż budzi kontrowersje. Część uczonych uważa, że Ibsen tylko zamknął teatralną tendencję XIX wieku, a to, co nowe, wprowadził do XX wieku dopiero August Strindberg. Twórcy tomu "Ibsen. Odejścia i powroty" starają się na nowo odczytać dzieła skandynawskiego autora i przekonać się, czy Ibsen jest współczesny.

"Ibsen. Odejścia i powroty" to już czterdziesty pierwszy tom serii "Interpretacje dramatu", wydawanej przez Księgarnię Akademicką we współpracy z Katedrą Dramatu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Redaktorzy książki Mateusz Borowski i Małgorzata Sugiera postanowili na nowo przyjrzeć się sztukom Ibsena. Twórczość Norwega potraktowali jako zadanie, jak brzmi tytuł wstępu, starając się stworzyć dla niej szeroki kontekst kulturowych i społecznych powiązań, a także odczytać poprzez terminologię współczesnego dyskursu naukowego, na przykład z perspektywy gender studies.

Ibsen. Odejścia i powroty MATEUSZ BOROWSKI MAŁGORZATA SUGIERA

Twórcy tomu pragną odkryć Ibsena współczesnego, w rozumieniu Jana Kotta, tzn. "stworzonego niemal po biblijnemu na obraz i podobieństwo czasów, w których po raz kolejny odkrywa się go na nowo"1. To właśnie, jak zauważają we wstępie, autor "Szekspira współczesnego" byłby jednym z pierwszych, którzy starali się ponownie przywrócić znaczenie twórczości Ibsena, publikując na łamach "Dialogu" tekst "Ibsen na nowo odczytany"2, gdzie próbował interpretować "Upiory" - dramat realizmu psychologicznego.

Tom "Ibsen. Odejścia i powroty" składa się z czterech części i jest próbą odnalezienia dla tego autora miejsca w myśli współczesnej. Pozycja ma charakter interdyscyplinarny, skupia się nie tylko na odszukaniu kontekstów interpretacyjnych, ale także przedstawia zadania translatologiczne i przykłady praktyki teatralnej.

Szczególnie interesująca jest próba Anny Herbut i Małgorzaty Lech, które dramaty Skandynawa czytają poprzez twórczość najbardziej znanych i oryginalnych współczesnych dramatopisarzy Jona Fossego i Elfriede Jelinek. Poprzez interpretację przemian tożsamości kobiety (Jelinek) i kategorii "trwania" (Fosse) odświeżają i zwracają uwagę na wspólne punkty i tematy. Jednym z przykładów jest Ibsenowska Nora z dramatu Jelinek "Co się zdarzyło, kiedy Nora opuściła męża, albo Podpory społeczeństw". Anna Herbut zwraca uwagę, że Jelinek, która demaskuje w swoich dramatach nierówności kulturowe płci i dekonstruuje mity kobiecości, nie bez powodu w jednym ze swoich pierwszych tekstów nawiązała do znanej bohaterki emancypacyjnej stworzonej przez Ibsena.

Ciekawą perspektywę prezentują zawarte w tomie teksty o współczesnych wystawieniach, praktyce, sposobach pracy przy teatralnych realizacjach, oraz zabiegach i problemach uaktualniania klasycznego tekstu w przekładach (np. "Małego Eyolfa"). Anna R. Burzyńska analizuje tarantelę wykonywaną przez Norę i jej ewaluację w popkulturowy erotyczny taniec, wyglądającej jak Lara Croft bohaterki, ze świetlanym mieczem z "Gwiezdnych Wojen" w spektaklu Thomasa Ostermeiera.

Nowych kierunków interpretacyjnych można szukać w tekście Doroty Sajewskiej, który jest swoistym seminarium na temat pracy wykonanej przez zespół pod jej kierownictwem na dramacie "Peer Gynt" w spektaklu Pawła Miśkiewicza.

"Ibsen. Odejścia i powroty" to cenna pozycja dla osób zainteresowanych twórczością autora "Nory". Poruszone w niej różnorodne zagadnienia pomagają zrozumieć, umiejscowić we współczesnych kontekstach i na nowo rozpoczynają dyskusję nad rolą Ibsena we współczesnej dramaturgii.

Małgorzata Strzelecka
Teatralia Warszawa
3 stycznia 2011

Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera
"Ibsen. Odejścia i powroty"
seria: Interpretacje dramatu
Wydawnictwo Księgarni Akademickiej

© "teatralia" internetowy magazyn teatralny 2008 | kontakt: | projekt i administracja strony: | projekt logo:
SITEMAP