zwykła czcionka większa czcionka drukuj
szukaj

Jak to było z kabaretem

Książka Doroty Fox "Kabarety i rewie międzywojennej Warszawy" szczegółowo opisuje początki i rozwój teatrzyków, opierając się na artykułach i recenzjach z dwudziestolecia międzywojennego, ze szczególnym uwzględnieniem opinii Boya-Żeleńskiego.

A wszystko zaczyna się od roku 1881, który daje początek historii kabaretu. Autorka na wstępie zauważa, że Paryż i Le Chat Noir wywarły duży wpływ na rozwój tego gatunku w Polsce. Tu pierwszy był Zielony Balonik założony w Krakowie, a najsłynniejszy w Warszawie wówczas kabaret to Qui pro Quo, który, jak pisze Fox: "owocował świetnymi programami na wysokim poziomie autorskim i wykonawczym".

Z książki możemy zaczerpnąć wiele ważnych informacji: jest analiza gatunku, opis jego ewolucji, poznajemy nazwiska twórców i recenzentów. Od Doroty Fox czytelnik dowiaduje się także, że kabaret nie jest tylko i wyłącznie formą rozrywki. Jego misja jest głębsza. Kabaret, ze względu na szerokie grono odbiorców, spełnia wg autorki trzy podstawowe funkcje: społeczną, artystyczną i polityczną. Dlatego analiza tego gatunku właśnie w dwudziestoleciu międzywojennym wydaje się tak bardzo interesująca.

Le Chat Noir

Czytelnika powinny przede wszystkim zaintrygować różnice między dzisiejszą sceną a tą z początków kabaretowej działalności. Dorota Fox bardzo rzetelnie opisuje tamte realia. Dzięki odwołaniom do ówczesnych tekstów, w książce zostaje przywołany klimat warszawskich scenek.

Najważniejszym założeniem jest więź łącząca artystów z widownią. Ten kontakt jest i emocjonalny, i fizyczny. Trochę na bok zostały odłożone dobre maniery i w ich miejsce pojawiły się obyczaje nieoficjalne, połączone z artystycznym manieryzmem. Autorka przedstawia obraz kabaretu dowcipnego, ale także prowokującego, gdzie miesza się chęć zabawy z wysokimi aspiracjami artystów.

Bardzo dokładnie zostaje wyjaśniona w książce kwestia różnic i podobieństw kabaretu oraz rewii. Najkrócej można powiedzieć, że ten pierwszy skierowany jest na słowa, rewia natomiast skupia się na ruchu i kolorze.

Kabarety i rewie międzywojennej Warszawy DOROTA FOX

Książka składa się z czterech części: "Na orbicie prasy", "W recenzenckim obiektywie", "Na kabaretowo-rewiowym firmamencie", "W przestrzeni życia kulturalnego". Każda z nich wyczerpuje temat maksymalnie, jest bogata w informacje ciekawe dla tych, którzy po prostu lubią kabaret, ale i zawiera cenne dane dla badaczy gatunku. Najważniejszą zaletą tekstu jest jego rzetelność i obiektywność, nie ma przerysowań czy subiektywnego uwielbienia kabaretu. Dorota Fox zauważa także wady tego gatunku, zwraca uwagę, że były to początki, dostrzega niedoskonałości w formie reklamy jako tytułu, czy nawet w samych recenzjach - ich forma i treść musiały być inne od dotychczasowych recenzji teatralnych.

Kabaret jako środek artystyczny skierowany jest na natychmiastowy oddźwięk, liczy się akcja-reakcja. Stąd wniosek autorki, że kabaret daje początek kulturze masowej. Przede wszystkim ze względu na swój szybki rozwój, współgranie z okresem przemian, skierowany jest do wszystkich i na wszystkich wpływa. Kabaret stał się formą życia towarzyskiego. Dzięki tak dużemu zainteresowaniu, artyści związani z kabaretami stawali się gwiazdami. Fox zauważa, że twórcy kabaretowi to często zwykli ludzie. Gwiazdy kina i teatru nie uznawały takiej formy sztuki. Podobnie recenzenci, którzy ukrywali się pod pseudonimami. Początki twórców kabaretowych nie były łatwe, ponieważ nie byli oni akceptowani przez środowisko artystyczne. Dopiero masowe zainteresowanie społeczeństwa tą formą sztuki, wypieranie przez kabaret popularności teatru i opery, zmieniło opinię artystów, a w scenkach kabaretowych dostrzeżono potencjał.

Książka ze względu na ilość informacji przydatna jest bardziej dla tych, którzy badają dzieje teatru, piszą prace z tej dziedziny. Fani kabaretu, którzy znają go tylko z perspektywy współczesnego widza, mogą poczuć się znudzeni natłokiem szczegółów. Jednak polecam tę lekturę wszystkim, którzy chcą wiedzieć coś więcej o kabarecie, wciąż tak samo popularnym także dziś.

Agnieszka Niemczyńska
Teatralia Trójmiasto
12 października 2009

Dorota Fox
"Kabarety i rewie międzywojennej Warszawy"
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
Katowice 2007

© "teatralia" internetowy magazyn teatralny 2008 | kontakt: | projekt i administracja strony: | projekt logo:
SITEMAP